Een jaar zonder dr. Jane Goodall

Haar nalatenschap eren via Roots & Shoots

Op 1 oktober 2025 verloor de wereld dr. Jane Goodall — een van de meest invloedrijke figuren in de geschiedenis van natuurbehoud, wetenschap en de empowerment van jongeren. Een jaar later is haar afwezigheid nog steeds voelbaar op alle plekken waar haar werk zijn stempel heeft gedrukt: in bossen en klaslokalen, in wetenschappelijke tijdschriften en huiskamers, en bij de miljoenen jongeren die in haar het bewijs vonden dat één persoon, die handelt vanuit mededogen en doorzettingsvermogen, de wereld kan veranderen.

Het wereldwijde icoon

Dr. Jane leerde ons de wereld op een andere manier te bekijken — als een lappendeken van leven waarin mensen, wilde dieren, gedomesticeerde dieren en de bredere natuurlijke wereld zijn verweven. Ze verdiepte ons begrip van onze naaste levende verwanten, de chimpansees, en zette zich decennialang in om hen te beschermen. Ze inspireerde miljoenen mensen om hoop niet als een passieve wens te zien, maar als iets dat door middel van actie in praktijk wordt gebracht. Om dat werk voort te zetten, richtte ze het Jane Goodall Institute op, dat haar visie in gemeenschappen over de hele wereld blijft verwezenlijken.

De dierenliefhebster

Voordat dr. Jane aankwam in wat nu het Gombe National Park in Tanzania is, trok de wereld een scherpe scheidslijn tussen mensen en de rest van het dierenrijk. Toen zag ze hoe een chimpansee die ze David Greybeard noemde, de bladeren van een takje plukte en die gebruikte om termieten uit hun termietenheuvel te vissen — en die scheidslijn begon te vervagen. Het was het bewijs dat chimpansees, net als mensen, gereedschap konden maken en gebruiken, hechte relaties konden aangaan en een rijk emotioneel leven konden leiden. Dr. Jane bracht de rest van haar leven door met de wereld op te roepen elk dier als een individu te behandelen, een principe dat het Jane Goodall Institute en Roots & Shoots vandaag de dag nog steeds in praktijk brengen.

De wetenschapper

De bijdragen van dr. Jane aan de wetenschap kunnen nauwelijks worden overschat. Haar geduldige, op nauwkeurige observatie gebaseerde benadering van het bestuderen van het gedrag van chimpansees heeft het begrip van onderzoekers over dierlijke cognitie ingrijpend veranderd en het idee ter discussie gesteld dat mensen fundamenteel verschillen van andere soorten. Toen ze zag hoe menselijke activiteiten zowel de wilde dieren als de leefgebieden waarvan deze afhankelijk zijn, bedreigden, bracht ze wetenschappers, natuurbeschermers en lokale gemeenschappen bijeen om oplossingen te vinden die zowel voor mens als natuur werkten. Dat model – op wetenschap gebaseerd, door de gemeenschap geleid natuurbehoud – staat nog steeds centraal in het werk van het Jane Goodall Institute. Dr. Jane was nooit van plan om wetenschapper te worden, maar de wereld is beter geworden dankzij de nieuwsgierigheid die zij in die rol bracht, en dankzij de generaties onderzoekers die zij met haar voorbeeld blijft inspireren. 

De mentor voor jongeren

Als haar werd gevraagd hoe ze herinnerd wilde worden, gaf dr. Jane steevast hetzelfde antwoord: vanwege haar werk dat jongeren inspireert. In 1991 kreeg die overtuiging concreet vorm toen ze Roots & Shoots oprichtte – een wereldwijde beweging van jongeren die lokale projecten leiden om mensen, dieren en het milieu te helpen. Dit jaar viert Roots & Shoots zijn 35-jarig jubileum: vijfendertig jaar waarin jongeren over de hele wereld keer op keer het standpunt van dr. Jane hebben bevestigd, namelijk dat ieder individu ertoe doet, ieder individu een rol te vervullen heeft en ieder individu een verschil maakt.

De kracht van jonge mensen was de grootste bron van hoop voor dr. Jane. Een jaar na haar overlijden is die hoop nog steeds springlevend — in elke Roots & Shoots-groep die zich blijft inzetten voor mensen, dieren en het milieu, en in elke jongere die besluit dat vandaag de dag is waarop hij of zij iets, hoe klein ook, gaat doen voor de wereld om zich heen. 

De nalatenschap van dr. Jane Goodall voortzetten

Dr. Jane heeft haar leven gewijd aan het omzetten van #HopeIntoAction, en ze vroeg ons allemaal om hetzelfde te doen. Nu Roots & Shoots dit jaar 35 jaar bestaat, is er geen betere manier om haar nagedachtenis te eren dan deel uit te maken van de beweging die zij heeft opgebouwd.

Als je ooit die eerste stap hebt willen zetten, is vandaag een goede dag om te beginnen. Zoek je lokale Roots & Shoots-groep en sluit je aan bij een project dat al loopt, of start er zelf een. Hoe je ook besluit om in actie te komen – voor dieren, voor mensen of voor het milieu – je doet precies wat dr. Jane van ieder van ons vroeg: een verschil maken, dag na dag.

Bedankt, Jane.